artikel

Luchtdicht bouwen ook voor installateurs serieuze opgave

elektrotechniek

Installateurs krijgen steeds vaker te maken met luchtdicht bouwen. Leidingen, lasdozen en kabeldoorvoeren zijn luchtlekken die een woning minder energiezuinig maken dan op papier wordt beloofd. Speciale luchtdichte inbouwdozen, buisstoppen of membranen zijn de oplossing.

Luchtdicht bouwen ook voor installateurs serieuze opgave

Houd bij een flinke najaarsstorm eens je gezicht bij een wandcontactdoos in de buitenmuur en het probleem is duidelijk. De koude lucht uit de wcd doet zowat de haren wapperen. Kortom, de elektrotechnische installatie in veel (oudere) woningen zorgt voor infiltratie, zoals we deze vorm van ongewenst ventileren officieel noemen. En infiltratie van buitenlucht past niet meer in de trend van luchtdicht bouwen, uitgedrukt in de Qv;10-waarde. De elektrotechnische installatie met al zijn dwarsverbindingen, hoe klein de diameter van een pvc-buis ook is, vormt daarom in toenemende mate een aandachtspunt. Pvc-buizen lopen dwars door de woning, horizontaal en verticaal. Maar steken ook door naar buiten voor de bedrading van deurbel, buitenlamp, elektrisch bedienbare zonwering, beveiligingscamera’s of sensoren. Al die (loze) pvc-leidingen gaan door de dampdichte laag, en veroorzaken luchtlekken doordat de folie niet goed op de leiding aansluit. Maar ook door de pvc-leiding zelf kan koude buitenlucht in de woning terecht komen, vooral bij een stevige bries.

Dampscherm doorboren

In België is al een compleet pakket aan luchtdicht installatiemateriaal te koop. Koploper hierin is Helia, dochteronderneming van het Duitse Kaiser. In ons land een kleine speler op het gebied van inbouwdozen, die via kleinere groothandels worden verkocht. In België heeft luchtdicht installatiemateriaal een grote vlucht genomen, zegt Olivier Schittecatte, business development manager van Helia, in België marktleider op het gebied van inbouwdozen. Dat komt doordat het extreem energiezuinige passiefhuis in België al min-of-meer standaard is. Veel Belgen bouwen zelf hun woning en zijn niet afhankelijk van een woningcorporatie of projectontwikkelaar die de minimale eisen uit het Bouwbesluit meteen als limiet hanteert. De strenge passiefhuisnorm wordt vanaf 2015 zelfs in het gewest Brussel al de standaard voor nieuwbouw, weet Schittecatte. De jarenlange ervaring met het passiefhuis resulteerde bij Helia in een compleet pakket aan inbouwdozen en toebehoren voor energiezuinige huizen. “Als je een woning volledig luchtdicht maakt door middel van dampdichte folies, aangesloten op de isolatie, kan je een probleem krijgen als je dit dampscherm doorboort. Dan krijg je een luchtlek dat condens veroorzaakt, met mogelijke vocht- en schimmelvorming tot gevolg.”

Extra aandacht

De luchtdichte inbouwdozen zijn vooral bedoeld voor energiezuinige woningen (zowel renovatie als nieuwbouw) waarbij de muur waarin de doos wordt geplaatst de dampdichte laagt vormt. “Zeker woningen die niet voorzien zijn van dampdichte folies, en die aan de binnenkant zijn afgewerkt met gipskartonnen voorzetwanden, waar de pleisterlaag voor de luchtdichting zorgt, verdienen extra aandacht”, zegt Schittecatte. “Als je de gipsplaat gaat doorboren voor wandcontactdozen en schakelaars krijg je een serieus probleem met koude die door de wcd komt. De woning koelt op die plaats volledig af.” Het lijkt lastig werken met zo’n luchtdichte inbouwdoos, maar in de praktijk valt het mee, verzekert Schittecatte.  “Een normale inbouwdoos bevat schotten, zodat je kabel of elektrobuis kunt doorvoeren door een schotje uit te breken. Bij onze luchtdichte dozen prik je de kabel of de buis door een elastisch membraan dat perfect aansluit. De kabel blijft er mooi in hangen en rondom blijft de doos luchtdicht, ook bij de invoer van meerdere buizen. Je hebt geen enkel gereedschap nodig, je prikt gewoon de kabel door het membraam.“ De flexibele of starre pvc-buis zelf moet nog worden voorzien van een buisstopje zodat ook via de buis zelf geen luchtcirculatie kan plaatsvinden.

Nederlandse markt

In Nederland worden de inbouwdozen verkocht door het Duitse moederbedrijf Kaiser via Gunneman te Hattem. De dikke verkoopbrochure van Kaiser belicht de luchtdichte inbouwdozen uitvoerig. Zoekmachine Google vult de zoekterm Kaiser inbouwdoos zelfs automatisch aan met luchtdicht. Enkele groothandels en diverse webshops verkopen eveneens de inbouwdozen van Kaiser. Ook de luchtdichte inbouwdozen zijn vaak gewoon te bestellen. Toch is het in Nederland nog geen grote markt. In ons land speelt Celdex in op het luchtdicht bouwen. Onder de naam ‘dichtgarant’ heeft Celdex allerlei tapes en manchetten ontwikkeld om luchtlekken dicht te maken. Voor inbouwdozen ontwikkelde Celdex een vulblok waarmee een inbouwdoos kan worden afgedicht. Het vulblok maakt het gemakkelijker om te inbouwdoos luchtdicht af te tapen, zo demonstreerde Celdex onlangs op de passiefhuisbeurs in Den Bosch.

Veroveren

“Er is nog een hele wereld te veroveren”, zegt passiefhuisdeskundige Chiel Boonstra. Hij is als adviseur betrokken bij de eerste twee grote passiefhuisprojecten in Nederland (nieuwbouw en renovatie in Roosendaal). In Nederland speelt de toeleveringsindustrie nog niet echt in op luchtdicht bouwen. “Ga in België kijken of in Duitsland of Oostenrijk, daar staan de beurzen er vol mee.” Volgens Boonstra zijn niet alleen bouwbedrijven verantwoordelijk voor een luchtdicht gebouw, maar spelen ook installateurs een belangrijke rol. In veel Nederlandse nieuwbouwwoningen worden de pvc-leidingen  in het binnenblad gefreesd, waardoor ze eigenlijk binnen de schil blijven. Boonstra: “Binnen de schil moet je er toch ook rekening mee houden, omdat je altijd weer onverwachte verbindingen hebt. In theorie maakt het niet uit of je leidingen luchtdicht afsluit.  Maar in de praktijk maakt het wel uit. Je kunt zeggen dat we in Nederland nog steeds te zeer gefocust  zijn op energiebesparing op papier. Terwijl het  juist om dit soort praktijkdingen gaat. Dan doe je het goede en dan krijg je pas echt een zuinige woning.” Luchtdicht installeren geldt des te meer bij houtskeletbouw, waar de elektriciteitsleidingen veelal buiten de dampdichte folie komen te lopen. Houtskeletbouw lijkt door de opkomst van het passiefhuis vaker te worden toegepast. “Een installatiezone aan de binnenzijde biedt hiervoor oplossingen.”

Veel mis

Volgens Boonstra gaat er op de bouw zelf nog te veel mis. De installateur die de buitenverlichting monteert, of de monteur van het elektrische zonnescherm, boort dwars door de zorgvuldig aangebrachte dampdichte folie heen. Rubberen dopjes, zogenoemde buisstoppers in alle pvc-leidingen in centraal- en inbouwdozen zijn in de huidige goed geïsoleerde  en tamelijk luchtdichte huizen eigenlijk onontbeerlijk, vindt Boonstra. “In Nederland zie je dat nog nietMaar uit praktijktesten(de blowerdoortest, red.) blijkt dat bouwers hun best hebben gedaan op bouwkundige aansluitingen, maar dat de doorvoeren van de pvc-buizen de zwakste schakel zijn. De elektrotechnische installatie is als het ware een open systeem en de lucht kan zich overal manifesteren.” Wordt het niet lastig om in Nederland, waar op de bouwplaats veel zzp’ers aan het werk zijn, de hoge luchtdichtheid te garanderen? “Als wij echt energiebesparing willen bereiken, dus niet alleen op papier, moeten we projecten goed organiseren en ervoor zorgen dat  de neuzen dezelfde kant op staan. Dat is niet lastig, dat is het vakmanschap van goed bouwen. We zouden het in de auto-industrie niet accepteren dat men zegt: ‘O, het zijn wel veel onderdelen, laten we er maar een paar vergeten.’”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels