artikel

NEN 4010: de eenvoudige NEN 1010

elektrotechniek

Op 30 januari 2019 was het dan zover. Na ongeveer 9 jaar van voorbereiding werd het eerste exemplaar van de NEN 4010 tijdens een symposium uitgereikt aan Erik van Engelen, directeur van Techniek Nederland. De vraag is of de NEN 4010 nu iets te bieden heeft wat de NEN 1010 niet heeft.

NEN 4010: de eenvoudige NEN 1010

Door Sjef  Cobben

De oorspronkelijke vraag vanuit de installateurswereld was een norm die eenvoudiger te lezen was. Zeker voor de kleinere installateurs was het moeilijke taalgebruik een struikelblok. Ook was de norm soms moeilijk te interpreteren. Daarnaast was de norm een dik boekwerk geworden met veel teksten die voor veel installateurs niet nodig waren. Kortom: Er was behoefte aan een dunnere, eenvoudigere norm!

Tip: in het boek NEN 1010, uitleg en toepassingen wordt elektrotechnische basiskennis gekoppeld aan uitleg over de normtekst en aangevuld met praktische voorbeelden uit de praktijk.

Taalkundige kant NEN 1010

In de nu verschenen norm is veel aan de taalkundige kant van de norm gewerkt. Er zijn kortere zinnen gebruikt, er is meer gewerkt met opsommingen en de interpretatie is gemakkelijker geworden door veel te werken met als, dan constructies.

Moeilijkheidsgraad NEN 1010

Naast de taalkundige kant heeft de NEN 1010 ook een technische moeilijkheidsgraad. Deze moeilijkheidsgraad is minder gemakkelijk te vangen met taalkundige oplossingen. De techniek moet begrepen worden en de het ontwerpen, aanleggen en inspecteren van een installatie moeten door voldoende deskundigen personen worden gedaan. En juist op dit punt begint het met de toepassing van de NEN 4010 te schuren.

Gelijkstroominstallaties niet in NEN 4010

Allereerst zijn er diverse onderwerpen nog niet opgenomen in de NEN 4010 onder het mom van ‘de norm wordt gemaakt zodat 80% van de installaties hiermee zonder problemen kan worden gemaakt’. Onderwerpen die onder andere niet zijn opgenomen zijn:

  • gelijkstroominstallaties (DC);
  • IT-, IU- en IM-stroomstelsels;
  • TN-C-stroomstelsels;
  • beveiliging tegen overspanning veroorzaakt door aardfouten;
  • laagspanningsopwekeenheden.

Beschermingsmaatregelen

De volgende beschermingsmaatregelen vallen ook buiten het toepassingsgebied van deze norm:

  • bescherming door hindernissen;
  • bescherming door plaatsing buiten handbereik;
  • bescherming door plaatselijke vereffening die niet met aarde is verbonden;
  • bescherming door niet-geleidende ruimten;
  • galvanische scheiding van de voeding voor meer dan één elektrisch toestel.

Medisch gebruikte ruimten

Verder is deze norm niet van toepassing op elektrische installaties van:

  • bouw- en sloopterreinen;
  • campings en vergelijkbare terreinen;
  • jachthavens en vergelijkbare terreinen;
  • medisch gebruikte ruimten;
  • tentoonstellingen, shows en stands;
  • fotovoltaïsche systemen (pv-systemen);
  • meubilair;
  • verlichting die werkt op zeer lage spanning;
  • verrijdbare of verplaatsbare eenheden;
  • caravans en campers;
  • ruimten bestemd voor meting en beproeving;
  • elektrolyseruimten;
  • ruimten met een beperkte toegang bestemd voor bediening en onderhoud;
  • constructies, toestellen en kramen op kermissen, in attractieparken en in circussen;
  • verwarmingsleidingen en ingebouwde verwarmingssystemen.

PV-systemen zijn nog geen onderwerp in NEN 4010.

Leidingberekening

Voor elektrische installaties en onderwerpen die buiten het toepassingsgebied van de NEN 4010 vallen is raadplegen van de NEN 1010 dus nog nodig. Daarnaast is er ook bij leidingberekening geen aandacht besteed aan de ‘derating’ van leidingen als er sprake is van hogere harmonischen. In veel kantoorgebouwen en industriële installaties is een vervuilde stroom aanwezig en moet met de belastbaarheid van de transformator en leidingen wel degelijk hiermee rekening worden gehouden.

Overbelaste kabel door harmonischen: Harmonischen, wordt niet meegenomen in belastbaarheid componenten in NEN 4010.

NEN 4010 in het onderwijs

Een van de opmerkingen die gemaakt werd gedurende het symposium op 30 januari was de bruikbaarheid van de NEN 4010 in het onderwijs. Hier valt toch wel een kanttekening bij te maken. Een norm waarin nieuwe technologie (pv-systemen) en veel voorkomende praktijkproblemen (harmonischen) nog geen plek heeft gevonden leent zich toch minder voor onderwijs, waar juist veel aandacht zou moeten zijn voor deze onderwerpen.

Medewerkers opleiden

Naast de ontwikkeling van de NEN 4010 is het daarom vooral ook van belang voor de installatiebranche  om veel aandacht te besteden aan de kwaliteit en opleiding van medewerkers. Immers, de techniek ontwikkelt zich steeds verder en nieuwe onderwerpen als bijvoorbeeld harmonischen, hoogfrequent stromen, snelle spanningsvariaties en spanningsopdrijving door zelfopwekkers zijn niet op te lossen door bepalingen eenvoudiger op te schrijven. Men zal zich moeten verdiepen in de techniek, de achtergronden en de toepassing van nieuwe technologieën.

Leesbaarheid NEN 1010

Het zou een goede zaak zijn als de leesbaarheid van de NEN 1010 in zijn geheel zou worden verbeterd en dat de NEN 1010 in die hoedanigheid zou bestaan en het niet nodig zou zijn om een NEN 4010 ernaast te hebben. Als was het maar om te voorkomen dat installateurs straks weer moeten interpreteren welke norm ze het beste kunnen gebruiken!

Reageer op dit artikel