blog

Vernieuwde NEN 3140: noodzakelijke aandacht voor bescherming tegen vlambogen

elektrotechniek

Vlambogen kunnen tot een enorme explosie leiden met zwaar letsel voor installateur, monteur en omstanders. Goed dus dat in de vernieuwde NEN 3140 meer en explicieter aandacht is voor het gevaar van vlambogen.

Vernieuwde NEN 3140: noodzakelijke aandacht voor bescherming tegen vlambogen

Door Hans Picard*

Het grootste risico op ongevallen met elektriciteit is nog steeds aanraking. Ongevallen met vlambogen komen minder frequent voor – hoewel er geen uitgesplitste statistieken zijn voor bedrijfsongevallen – maar de impact is vaak aanzienlijk groter. Op YouTube zijn talloze voorbeelden te vinden van vlamboogongevallen die zijn vastgelegd door bewakingscamera’s. Vaak met dramatische afloop. Dat er in de vernieuwde NEN 3140 meer en explicieter aandacht is voor het gevaar van vlambogen leidt in ieder geval tot meer bewustzijn. Zekerheid over het voorkomen van ongelukken en letsel door vlambogen is er echter nooit.

Vlamboog: desastreuze gevolgen

Een vlamboog van 20 milliseconden kan al desastreuze gevolgen hebben. Er komt zo veel warmte vrij dat vaste koperdelen verdampen en duizenden keren in volume toenemen. Er vindt een explosie plaats waarbij gloeiendhete giftige gassen en metaaldelen met veel kracht naar buiten worden geblazen. Voor monteurs en installateurs kan dat levensbedreigende situaties opleveren. Het risico op persoonlijk letsel en directe materiaalschade is groot.

Gevolgschade door vlamboog

En dan is er nog de gevolgschade. Uit onderzoek van Eaton blijkt dat de kosten van een productiestilstand na een vlamboog binnen 24 uur al gemakkelijk kunnen oplopen tot wel 40.000 euro. En dan hebben we het nog niet eens over de aansprakelijkheidsschade en imagoschade.

Er is altijd de menselijke factor

Maar modern schakelmateriaal is toch veilig ontworpen? Dat klopt, maar hoe veilig een installatie ook is, er is altijd de menselijke factor. Mensen maken fouten en zeker rondom elektriciteit kan dat een grote impact hebben. En worden de werkzaamheden niet uitsluitend verricht op een spanningsvrij deel van het systeem? De Inspectie SZW eist zelfs dat een installatie altijd spanningsloos gemaakt moet worden voordat er aan of nabij de geleiders gewerkt mag worden. Ook dat is als algemene regel juist. Maar je zult soms toch ook bij een installatie in werking metingen moeten verrichten of fouten moeten opsporen. Ook bij het aantonen dat de installatie inderdaad spanningsvrij is, kunnen fouten worden gemaakt. En na de werkzaamheden wordt de installatie inbedrijfgesteld. Juist op die momenten zijn vlambogen een risico waar rekening mee gehouden moet worden vanwege de levensgrote impact.

Duidelijkheid voor installateur en opdrachtgever

Vlambogen vormen een reëel risico waarbij de impact op personen, materiaal en financiën enorm kan zijn. De aandacht en maatregelen rondom vlambogen in de vernieuwde NEN 3140 zijn dus een belangrijk winstpunt in de strijd om veiligheid. Ten eerste vanwege de bewustwording: installateurs en monteurs zijn nu hopelijk nog meer overtuigd van de ernst van het gevaar. Ten tweede wordt nu expliciet vermeld hoe de gevolgen van een mogelijke vlamboog berekend kunnen worden en welke persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) dan bescherming kunnen bieden. Ten derde is een belangrijk winstpunt dat de expliciete benoeming van risico en maatregelen om vlambogen te voorkomen, leidt tot een gestandaardiseerde aanpak en beveiliging. Bij elk bedrijf en bij elk project gelden voortaan voor de onderhoudsdienst of installateur dezelfde richtlijnen. Dat schept duidelijkheid en geeft zowel installateur als opdrachtgevers houvast.

Menselijk handelen is grootste risicofactor

Voorkomen van vlambogen en het juist handelen om de impact van incidenten te beperken, liggen deels in de techniek, beschermingsmaterialen en processen. Toch blijft het menselijk handelen de grootste risicofactor, daar veranderen aangescherpte richtlijnen nauwelijks iets aan. Ook daarom is het goed dat vlambogen nadrukkelijker zijn opgenomen in de vernieuwde NEN 3140. En om die reden besteedt Eaton aandacht aan vlamboogrisico’s. Naast technische oplossingen die de noodzaak van PBM’s beperken, is meer bewustzijn van het risico en de impact van vlambogen misschien wel de beste veiligheidsmaatregel.

*Hans Picard is  manager aftermarket & consulting services Nederland bij Eaton Electric. Foto: Ebel-Jan Schepers.

 

 

 

 

 

Reageer op dit artikel