artikel

Gelijkstroom krijgt groeikansen op bedrijventerrein Nieuw Reijerwaard

energie

De gemeenten Ridderkerk, Rotterdam en Barendrecht hebben hoge ambities voor bedrijventerrein Nieuw Reijerwaard. Het nog in ontwikkeling zijnde terrein krijgt een duaal elektriciteitsnet, met het grootse Europese openbaar verlichtingssysteem op gelijkstroom. Of liever: op gelijkspanning. Of kortweg: op DC.

Gelijkstroom krijgt groeikansen op bedrijventerrein Nieuw Reijerwaard
Schematische weergave van het geplande DC-net. De lichtmasten (bolletjes) zijn verdeeld over vier ringen. In paars de back-bone, met bij de kruising de DC-kast.

Door Joost Melten

Het ongeveer 96 hectare omvattende terrein Nieuw Reijerwaard ligt in het westen van de gemeente Ridderkerk en telde in 2012 ongeveer 38 hectare aan kassen en tuinbouwbedrijven. Inmiddels is tweederde hiervan gesloopt. Bestaande kabels, leidingen en ook het persriool zijn grotendeels verlegd naar de buitenranden van het gebied. Samen met de buurgemeenten Rotterdam en Barendrecht richtte Ridderkerk in 2012 een zogeheten publiekrechtelijk samenwerkingsverband op onder de naam ‘Gemeenschappelijke Regeling Nieuw Reijerwaard’. De GRNR is namens de drie gemeenten belast met de ontwikkeling en aanleg van Nieuw Reijerwaard. “We ontwikkelen in Ridderkerk een grootschalig bedrijventerrein op het gebied van agro/food/vers-logistiek”, zegt Marco Veth, die bij de GRNR is ingehuurd als ontwerpleider. “En we willen daarmee het duurzaamste bedrijventerrein van Europa worden.” Veth schreef mee aan het programma van eisen voor de openbare verlichting van Nieuw Reijerwaard. “In 2016 won energiebedrijf Engie de aanbesteding van de concessie voor het opwekken van zoveel mogelijk duurzame energie binnen het plangebied. In de overeenkomst staan afspraken rondom de aanleg en exploitatie van een duurzaam energiesysteem voor gebruikers binnen en buiten het gebied. Een concessieovereenkomst als deze is nooit eerder in praktijk gebracht.”

DC versus AC

“We wilden dat Engie ook onderzoek zou doen naar de mogelijkheden om de openbare verlichting op gelijkstroom te laten werken. En bovendien wilden we die verlichting later op de avond automatisch kunnen dimmen om plaatselijk weer op te schakelen als ergens een voetganger of een voertuig beweegt. En om – als de rust is terugkeert – het licht opnieuw te dimmen.” “Wij zijn door Engie bij dit project betrokken omdat we al een twintigtal DC-projecten hadden gerealiseerd”, verduidelijkt Wilfred Akerboom, senior productmanager gelijkspanning bij CityTec. “We hebben indertijd bij de GRNR een presentatie gegeven over de voordelen van openbare verlichting op gelijkspanning. Dat je onder andere ringnetten kunt maken, dat er geen aanloopstromen optreden, dat de aardlek- en kortsluitbeveiliging makkelijker zijn dan bij AC, en dat je toe kunt met dunnere kabels. En dat het wat de uiteindelijke kosten betreft concurrerend is met AC.”

Onverwachte uitdagingen

De keuze voor DC leverde onverwachte uitdagingen op, bijvoorbeeld wat betreft de armaturen die in het programma van eisen waren voorgeschreven. Veth (GRNR): “Het bleek dat niet alle leveranciers garantie konden geven, omdat de drivers in die armaturen niet waren getest voor gebruik op gelijkstroom. Uiteindelijk is gekozen voor Teceo-armaturen van Schréder, waarop die garantie wel kon worden gegeven. Verder bleken de geplande kabellengtes te lang voor de beoogde power line communicatie. Dat is opgelost met RF-communicatie.” Akerboom (CityTec) voegt daar aan toe: “Aangezien het project in fasen wordt aangelegd, hebben we nogal zitten puzzelen hoe we ook in deze tijdelijke situatie een bedrijfszeker net konden maken zonder dat de straat opnieuw open moet.”

Back-bone

De werkzaamheden op Nieuw Reijerwaard met betrekking tot de realisatie van openbare verlichting zijn nog in de eerste fase, die loopt tot eind november 2019. Aannemer BAM Infra is bezig met de reconstructie van de bestaande Verbindingsweg die het gebied doorkruist, terwijl Engie Infra & Mobility tegelijkertijd langs die weg twee DC-grondkabels legt: een dunne (4 x 6 mm2) voor de openbare verlichting en een relatief dikke, zogenoemde ’back-bone’ (4×50 mm2) voor toekomstige DC-toepassingen. Als onderaannemer van Engie zal CiyTec de masten en armaturen plaatsen. In de volgende fasen zullen – afhankelijk van de gronduitgiften – ook langs andere wegen kabels voor de openbare verlichting worden gelegd en uiteindelijk ook masten geplaatst. De back-bone komt verder alleen langs een tweede weg te liggen die samen met de Verbindingsweg als een grote X in het gebied ligt. Op het snijpunt van deze wegen komt een centrale DC-kast te staan.

Lussen en ringen

Bij openbare verlichting op AC wordt elke lichtmast via een aftakmof aangesloten op een langs de mast lopende, relatief dikke grondkabel. In Nieuw Reijerwaard maakt de dunnere DC-kabel het mogelijk dat hij in elke lichtmast wordt doorgelust, wat aftakmoffen overbodig maakt, en zo minder kans op storingen geeft. Op die manier ontstaat ook een ringstuctuur die het mogelijk maakt bij een eventuele kabelbreuk de uitgevallen masten vanaf de andere kant te voeden. “De benodigde omschakeling gaat niet automatisch”, vertelt Akerboom (CityTec). “Alles kan, maar dat zou wel prijzig worden en dat viel buiten het budget. De lichtmasten zijn overigens over vier ringen verdeeld, wat de betrouwbaarheid verder verhoogt. Bovendien zou bij gebruik van een enkele ring voor alle armaturen wel een dikkere DC-kabel nodig zijn, te dik om in een lichtmast door te kunnen lussen.“ De kabels van de lichtmasten worden in de centrale DC-kast aangesloten op het elektriciteitsnet, via omvormers die 400 V wisselspanninng omzetten in 350 V gelijkspanning. Deze wordt in elke mast door een DC-driver omgezet in een lagere gelijkspanning en -stroom, afgestemd op de lichtbehoefte en het aantal leds in de betreffende armatuur.

Zonnepanelen

Ook de back-bone kabel zal op de DC-kast worden aangesloten. “Uiteindelijk is het onze bedoeling te kijken of we in de toekomst op die kabel bijvoorbeeld zonnepanelen en een batterij kunnen aansluiten”, vertelt Leendert Lam, senior projectontwikkelaar bij Engie en hoofdprojectleider voor wat betreft de activiteiten van dit bedrijf en CityTec in dit project: “Je zou ook kunnen denken aan parkbewaking, routebegeleiding, wifi of laadpalen voor elektrische auto’s en fietsen; je kunt van alles bedenken. Engie draagt de kosten van die extra kabel en zal ook mogelijke toepassingen voor eigen rekening uitproberen, want dat staat natuurlijk allemaal los van de openbare verlichting. We willen hier in de toekomst zo veel mogelijk gebruikmaken van energie die we op het bedrijfsterrein zelf hebben opgewekt en opgeslagen. Maar ik verwacht dat we in verband met de leveringszekerheid de komende decennia hier altijd wel een duaal elektriciteitsnet zullen houden, met een stijgend aandeel van DC-toepassingen.”

Het zal het naar verwachting tot rond 2029 duren voor Nieuw Reijerwaard volledig is ontwikkeld. Het jaar daarop houdt het samenwerkingsverband op te bestaan en gaan het beheer en onderhoud van de DC-installatie en infrastructuur over naar de gemeente Ridderkerk.

Technische gegevens

Grondkabels:

  • OV-DC-net: YMvKas 0,6/1 kV 4 x 6 mm2 (koper)
  • Back-bone: VG-YMvKas Dca 4 x 50 mm2 (aluminium)
  • Schakel en verdeelinrichting (een enkele DC-kastvoor het hele netwerk), ontwerp CityTec
  • 4 omvormers, + aardlek-, kortsluit- en overstroombeveiliging voor elke kabelring, elk met een maximaal vermogen van totaal 6 kW per kabel, bipolair
  • 24 bewegingssensoren, Pir/radar Schreder
  • 4 segmentcontrolers, Seco Schreder
  • 390 stuks 350 V DC-drivers voor de 16 en 45 W LED-armaturen
  • Netaansluiting 400 VAC: 3 x 35 A

OWLET lichtmanagementsysteem:

  • Lichtmanagement- en sensoraansturing geschikt voor 350 VDC
  • Dimmen in groepen van ongeveer 15 armaturen
  • Mogelijkheid voor dynamische sensorsturing per straat
  • Individuele foutmelding per lichtpunt/lichtmast

Masten:

  • 315 masten enkele uithouder, fabrikaat Hydro
  • 25 masten dubbele uithouder, fabrikaat Hydro
  • Paaltopmasten LHP 8 meter Alu (voor wegen/straten)
  • Paaltopmasten LHP 6 meter Alu <voor fietspaden)

Armaturen:

Schréder Teceo-1 16 en 32 leds, resp 3000 en 7000 Lm

 

 

Reageer op dit artikel