artikel

Wat betekent aardgasloos voor de woninginstallatie?

energie

Een all-electric woning is niet precies hetzelfde als een gasvrije woning. Wel overlappen deze begrippen elkaar. Een deel van de alternatieven voor het gebruik van aardgas valt vooral binnen het concept ‘gasvrij’. Deze komen in dit artikel aan de orde.

Wat betekent aardgasloos voor de woninginstallatie?

Door Joost Melten

Per 1 juli 2018 is de verplichting vervallen om nieuwbouwwoningen in Nederland aan te sluiten op het aardgasnet. Het is een van de eerste uitvloeisels van de Wet Voortgang Energietransitie (VET) die april 2018 door de Eerste Kamer is aangenomen. Er gingen stemmen op om het vervangen van een mono-gasketel door een nieuw exemplaar te verbieden. Maar zover is het niet gekomen.

Van het gas af

In de discussie over de energietransitie in woningen spelen twee begrippen een rol. Allereerst het al gevallen van het gas af, wat een redelijk bondige formulering is voor ‘het stoppen met aardgas als energiedrager voor verwarming, koken en de bereiding van warm tapwater’. Dus zonder te omschrijven welke alternatieven voor aardgas in de plaats moeten komen. Het begrip van het gas af – of nog bondiger gasvrij of gasloos – circuleert vooral in de wereld van de w-installateurs en bij het grote publiek.

All-electric

De tegenhanger in de wereld van de e-installateurs en de alternatieve energiebranche is het bondige, maar enigszins misleidende begrip all- electric, wat staat voor ‘het gebruik van elektriciteit voor verwarming, koken en de bereiding van warm tapwater’. Enerzijds is dit begrip strikter doordat het zich specifiek richt op elektrische alternatieven, anderzijds gaat het minder ver dan het woordje ‘all’ suggereert.

Overlap

De begrippen van het gas af en all-electric begrippen zijn niet gelijk, maar overlappen elkaar wel gedeeltelijk. Want laten we wel wezen: een techniek kan aardgasvrij zijn, maar is dan nog niet automatisch elektrisch. Zo past bijvoorbeeld een moderne houtkachel mooi binnen het concept van het gas af maar eigenlijk niet binnen het concept all-electric. Toch worden beide begrippen in de praktijk meestal door elkaar gebruikt.

CV-installatie

Er zijn verschillende installaties in een woning die sinds de introductie van aardgas deze energiedrager gebruiken. De meeste woningen in Nederland hebben nu nog een centrale-verwarmingsinstallatie met radiatoren of convectoren waar heet water door stroomt, zogeheten hogetemperatuurverwarming (HTV), met een aanvoertemperatuur – van het water bij het warmteafgiftesysteem – tussen 65 en 70 C. Het water is gewoonlijk afkomstig van een HR-combiketel die op aardgas draait en ook zorgt voor warm tapwater. Koken doen de meeste huishoudens nog op gas, al neemt het gebruik van elektrisch koken toe, vooral koken op inductie.

Alternatieven voor aardgas

Als een woning niet of niet meer gebruik kan maken van aardgas, heeft dat gevolgen voor de manier waarop de functies verwarmen, koken, en de bereiding van warmtapwater worden ingevuld. Er zijn meerdere alternatieven beschikbaar, lopend van het gebruik van waterstof in plaats van aardgas, tot bijvoorbeeld het gebruik van elektrische radiatoren en/of convectoren. Die laatste optie is een van de alternatieven waarbij elektrische stroom de hoofdrol speelt, geheel aansluitend bij het werkgebied van de e-installateur. Deze alternatieven komen in een ander artikel aan bod. Dit artikel gaat over oplossingen die niet binnen het concept all-electric vallen, maar wel binnen (aard)gasvrij.

Niew- of oudbouw

Bij het toepassen van alternatieven voor aardgas in een woning maakt het overigens wel uit of het over een nog te bouwen woning gaat, of om een bestaande, verouderde woning die weer up-to-date moet worden gemaakt. In het eerste geval kunnen de gewenste installaties en systemen al voor de bouw worden ingepland. In het tweede geval moeten meterkasten worden uitgebreid en zijn naast het plaatsen van nieuwe installaties en systemen vaak meerdere (bouw)technische maatregelen nodig. Bijvoorbeeld verregaande thermische isolatie of nieuwe warmte-afgiftesystemen.

Groen gas & waterstof

Als het er alleen maar om gaat geen aardgas meer te gebruiken, zou je in plaats daarvan een bestaande HR-aardgasketel op zogeheten groen gas kunnen laten werken. Bijvoorbeeld gemaakt uit biogas dat zodanig is bewerkt, dat het dezelfde samenstelling heeft als aardgas. Of je zou een nieuwe, speciaal op waterstof aangepaste HR-ketel kunnen aanschaffen. Beide met als voordeel dat je in een bestaande woning niets aan de elektrische infrastructuur hoeft te veranderen. Net als de huidige combiketels op aardgas leveren ketels op groen gas of waterstof ook warmtapwater. En zijn ze niet alleen geschikt zijn voor afgiftesystemen passend bij hogetemperatuurverwarming, maar ook voor systemen passend bij lage temperatuurverwarming (met een aanvoertemperatuur van maximaal 55 C.) Bijvoorbeeld in vloer-, wand-, of plafondverwarming of in speciale LT-radiatoren en/of -convectoren. Voorwaarde is wel dat het huidige gasnet in plaats van aardgas groen gas of waterstof gaat vervoeren. Zonder een dergelijk net zouden huishoudens een eigen opslagmogelijkheid voor dit soort gassen moeten hebben.

Koken op elektriciteit

Zoals gezegd neemt met het koken op elektriciteit toe, vooral koken op inductie. Bovendien hebben veel huishoudens daarnaast een elektrisch oventje en/of een magnetron. De functie koken wordt dus steeds vaker al elektrisch ingevuld. Toch zal het voor verstokte gebruikers van een gascomfoor toch wel even wennen zijn als dat niet meer mogelijk is. Een inductieplaat is duurder in de aanschaf dan de traditionele kookplaat met zwarte, geprofileerde gietijzeren schijven, maar zuiniger in gebruik. In beide gevallen zal voor vierpitters een aansluiting op krachtstroom nodig zijn.

Weg met alle gasketels

Zonder aansluiting op het (aard)gasnet blijft er in bestaande of nieuw te bouwen woningen niets anders over dan gasketelloze oplossingen te vinden voor (ruimte)verwarming en de bereiding van warmtapwater. Een eerste mogelijke oplossing is een cv-ketel die niet op aardgas, waterstof, of groen gas brandt, maar op zogeheten pellets, kleine cilindertjes van (meestal) samengeperst hout, die lijken op een bepaalde soort kattebakvulling. Een pelletketel-cv is uitgerust met een elektronische regeling die onder andere zorgt voor de automatische toevoer van brandstof vanuit een pelletreservoir. Of denk aan de bioketel, een verwarmingsketel die biomassa als brandstof heeft. Voor de bereiding van warmtapwater kan een aparte, indirect gestookte boiler worden bijgeplaatst, of een afzonderlijke, losstaande elektrische boiler.

Warmtenetten

Een tweede mogelijke oplossing voor een aardgasvrije maar niet all-electric woning is de aansluiting op een warmtenet, met water op een hoge temperatuur. Dit water komt via een weinig ruimte innemende afgifteset het huis binnen. Warmtapwater wordt via een warmtewisselaar bereid in de afgifteset, of al daarvoor, in een verdeelstation in de straat. Ook hier is het verwarmde water bruikbaar voor zowel HTV als LTV. Er zijn trouwens ook al warmtenetten met minder heet water, die alleen bruikbaar zijn voor LTV. Het lastige van een warmtenet is dat je als bewoner weinig hebt te kiezen. Als er geen warmtenet in je wijk ligt dan kun je er niet op aansluiten. En als het er wel ligt, wordt je verplicht aangesloten.

De mogelijkheden om een huis elektrisch te verwarmen en ook warmtapwater elektrisch te maken, komen aan de orde in een volgend artikel.

Reageer op dit artikel