artikel

KNX-instappakketten: overzichtelijk en makkelijk te programmeren

digitalisering

Hager en Theben komen met instappakketten voor KNX in woningen. Makkelijk te programmeren voor installateurs en met overzichtelijke keuze aan componenten.

KNX-instappakketten: overzichtelijk en makkelijk te programmeren
Minneboo Fotografie

Door Richard Mooi

De keuze voor domotica in nieuwbouw- en renovatiewoningen wordt met de dag uitgebreider. Het aantal verschillende systemen is gegroeid tot ongekende omvang. Kies je voor een bedraad systeem als Nikobus of ABB’s Free@Home? Of toch een draadloze oplossing van Eaton (xComfort), Gira/Jung (eNet) of Honeywell’s Peha?

Inbraakbeveiliging & camerabewaking

Allemaal betrouwbare en complete systemen, vaak met inbraakbeveiliging en camerabewaking er bij. En met een leuke app. Maar ja, wat als zo’n systeem niet loopt of de techniek wordt achterhaald? Een fabrikant aarzelt dan niet om het uit de markt te halen. Daar zit dan een eindgebruiker met een systeem dat niet meer uit te breiden is. En waarvan je mag hopen dat de app blijft werken.

Z-wave of Zigbee

Een open standaard is veiliger. Dat kan draadloos met een domoticasysteem op basis van Z-wave of Zigbee. Maar KNX dan? Dit merkonafhankelijke domoticaplatform heeft het imago van high-end. Leuk voor kantoren en zeer luxe villa’s. Waarvoor installateurs eerst dagenlang op cursus moet om de programmeertaal ETS onder de knie te krijgen. Theben brak al een paar jaar geleden met het vooroordeel van duur en moeilijk. Het stelde basispakketjes samen om 8 of 14 lichtpunten te schakelen en te dimmen voor vaste prijzen van net boven de duizend euro, compleet met internetgateway. Er was zelfs een thermostaat en Opentherm-module om de cv-ketel modulerend aan te sturen. En voor de gebruiker allemaal te bedienen in één app.

ETS

Een ding was nog niet veranderd. Om de schakelingen te configureren was de best wel ingewikkelde Engineering Tool Software (ETS) nodig. Meestal gaan fabrikanten uit van een 5-daagse training om alle in-en-outs te leren.  En als je dan na 2 maanden je eerste project wilt opstarten, mag je hopen dat het lukt.

Leestip: gratis whitepaper over domotica 3.0

Luxorliving

Ondertussen is Theben een stap verder. Onlangs kwam Luxorliving in Nederland op de markt. De lage prijs voor instapcomponenten is gebleven. Alleen is de programmeersoftware een stuk eenvoudiger. ‘Een training van een halve dag is voldoende”, zegt directeur Edwin Hannink van Theben Nederland over het Windows-programma Luxorplug. “De software herkent de componenten en het is dan een kwestie van functies toekennen per ruimte.”

Componenten Luxorliving

Het pakket aan componenten voor Luxorliving is overzichtelijk. In totaal 16 stuks, bijvoorbeeld een schakelactor voor verlichting of zonwering met 4-, 8- of 16 outputs, een dimactor met 2- of 4 uitgangen en een klimaatregeling voor 6 vloerverwarmingsgroepen. Ook binaire ingangen om bijvoorbeeld bewegingsmelders te koppelen zijn beschikbaar. Het gaat om actoren die centraal, bijvoorbeeld in de meterkast, worden geplaatst.

OpenTherm-ketelaansturing

In het najaar komen er decentrale actoren om in een centraaldoos of inbouwdoos te monteren. De OpenTherm-ketelaansturing ontbreekt nog. Of die er komt, waagt Hannink te betwijfelen nu cv-ketels in nieuwbouw verdwijnen en veel warmtepomp op stooklijn draaien met naregeling van de vloerverwarminggroepen. Daar kan de hvac-module van Luxorliving met thermostaten voor worden gebruikt.

Kosten instappakket Luxorliving

Theben Nederland zit midden in de promotie van Luxorliving  en Hannink merkt veel enthousiasme. “Het komt enorm goed aan in de markt.” De systeemcentrale IP1 is het kloppend hart van de installatie en zorgt ook voor verbinding met internet.  Volgens Hannink kost een instappakket met acht schakelbare lichtpunten en vier dimmers zo’n 1400 euro. Dat is inclusief internettoegang zodat het systeem via de app Luxorplay is te bedienen. “Volledig op basis van KNX en je hebt altijd de mogelijkheid om later uit te breiden tot een volwaardige KNX-installatie.”

Coviva

Vorig jaar is Hager eveneens met een laagdrempelig KNX-systeem op de markt gekomen. Het heet Coviva en is eigenlijk een grafische schil voor draadloze KNX-componenten. Die componenten zijn zonder ETS te programmeren maar met ingebouwde drukknopjes op de modules.

Draadloos KNX

Dat is de quick link-methodiek die onderdeel is van het draadloze KNX, legt marktmanager Laurens Timmers van Hager uit. “Zouden er meer fabrikanten zijn met quick link, dan is het technische mogelijk om producten onderling te gebruiken, maar wij zijn de enige die quick-link gebruiken.” Hager heeft besloten om voor die KNX-componenten met quick link een smartbox te ontwikkelen waardoor grafische bediening met een smartphone mogelijk is.

Componenten Coviva

Het nieuwe systeem kreeg de naam Coviva. Er is een groot aantal componenten beschikbaar en de smartbox staat open voor producten van derden. Zoals de slimme speakers van Google en Amazon, maar ook ip-camera’s van Netatmo en de slimme thermostaat van Tado.

Mediamarkt

“Tot voor kort had je de beperking dat je met Coviva alleen verlichting kon schakelen en dimmen en rolluiken omhoog of omlaag kon laten zakken. We zijn nu compatible met producten van derden die heel bereikbaar zijn en bij de Mediamarkt zijn te halen.”

Centrale en decentrale actoren

Coviva werkt zowel met centraal geplaatste actoren als decentrale actoren die als micromodule in centraaldozen en inbouwdozen zijn te installeren. “Je kunt bij renovatie gebruik maken van de bestaande infrastructuur. Je hoeft niet te hakken en te breken. Binnen een dag heb je de woning draaien op Coviva en daarmee ook op KNX.”

Coviva in nieuwbouw

Dat is ook in nieuwbouw een voordeel, heeft Timmers ontdekt. Vaak moet bij een volledig KNX-installatie veel extra pvc ingefreesd worden, en daar worden aannemers bij projectmatige nieuwbouw niet blij van. “Je kunt bij Coviva de installatie gewoon opbouwen. Je hoeft ook geen ontwerpkennis te hebben. De installateurs stopt voordat hij een schakelaar erin schroeft, er een micromodule achter.”

Free@home

Eigenlijk is de stap naar laagdrempelige KNX-pakketten al eerder gemaakt door ABB Busch-Jaeger Free@home. Het is een bedraad domoticasysteem dat onder de motorkap gebruik maakt van KNX. Het is een gesloten systeem met eigen componenten. Andere tasters of actoren met KNX-logo er aan toevoegen gaat niet goed. Soms werkt de schakelfunctie wel, maar de dimfunctie niet.

Twee marktsegmenten

Free@home opwaarderen tot volledige KNX-installatie is onmogelijk. Ze zijn niet via ETS te benaderen. Een bewuste keuze van ABB die spreekt over twee verschillende marktsegmenten. Een woning waar Free@home in geplaatst wordt, waar steeds meer mogelijk gaat zijn, zal praktisch nooit een KNX-woning worden. ABB Busch-Jaeger, een bekende speler op de KNX-markt komt niet met instap KNX.

eConfigure Lite

Schneider Electric probeerde drie jaar geleden al samen met groothandel Oosterberg een laagdrempelig KNX-pakket in de markt te zetten. Het was een door een voorgeprogrammeerd systeem zodat een installateur niet meer met ETS aan de slag hoefde. De belangstelling bleek te gering, ook door de beperkte mogelijkheden, waardoor Schneider en Oosterberg het plug-en-play KNX-systeem van de markt haalden.

KNX zonder ETS

De trein ging verder, want Schneider werkt aan de gemakkelijker programmeertool eConfigure Lite, vertelt KNX-specialist Erwin van der Zwart. “Een softwarepakket waarbij je een compleet KNX-project kunt creëren zonder dat je ETS nodig hebt. Het is puur grafisch. Je tekent je huis en pakt de componenten en trekt lijntjes.” Het aantal componenten bij eConfigure Lite is beperkt tot 256 en het werkt alleen met KNX van Schneider. Maar dan is er wel enorm veel keuze.

Wiser for KNX

Eind dit jaar komt Schneider met een nieuwe versie van de gateway ‘Wiser for KNX’ waar ook draadloze protocol Zigbee onderdeel van zal zijn. Vanaf dat moment is het mogelijk om draadloze schakelaars met Zigbee toe te voegen. “Dat is ons draadloze protocol, in plaats van KNX RF.” Volgens Van der Zwart is Zigbee een betrouwbaarder protocol dan KNX RF.

KNX te laat

Dat fabrikanten met eenvoudiger KNX-programmeersoftware komen, vindt Joep van den Aker van system integrator en groothandel KNX groep niet verwonderlijk. De overkoepelende KNX-associatie in Brussel heeft veel te lang vastgehouden aan de ingewikkelde programmeertool ETS. “Het lijkt wel of ze in Brussel stil hebben gezeten en niet de markt hebben gevolgd. Wat fabrikanten nu doen is een tekortkoming van KNX Brussel die de software uitgeeft.”

Goede HVAC-producten

Van den Aker windt zich op over de halsstarrige houding van de KNX associatie. KNX is nu vooral toegepast binnen de luxe woningbouw en onderkant utiliteit. Aan de bovenkant van de utiliteit krijgt KNX geen voet meer aan de grond door het uitblijven van goede HVAC-producten. Gebouwbeheersystemen zoals Siemens, Johnson Control, Priva blijven deze markt domineren.

ETS Inside

Overigens is de KNX associatie in 2017 wel met een eenvoudiger programmeertool gekomen, ETS Inside. Volgens de website domotica.nl geeft het aan dat KNX ‘een laagdrempeliger en toegankelijker systeem worden.’ KNX zou met ETS Inside zelfs de doe-het-zelf-markt opgaan, weet de website. Van den Aker van de KNX groep vindt het mosterd na de maaltijd en niet erg bruikbaar gezien de ontwikkelingen van de diverse fabrikanten met ieder hun eigen ‘KNX’ oplossing.

Lees ook:

Internet of Things versus gebouwbeheersystemen

‘Installateurs weten te weinig over geavanceerde domoticasystemen’

Aanhaken bij het Internet of Things

 

Reageer op dit artikel