artikel

Monitorsystemen voor pv in alle soorten en maten

energie

Eigenaren van zonnepanelen willen vaak in een oogopslag weten hoeveel ze op een zonnige dag hebben opgewekt. En ook nog inzicht in het totale energieverbruik die dag. Met de opbrengstmeter op de omvormer, ook al staat die via wifi in verbinding met je smartphone, lukt dat niet. Hoe kan het wel?

Monitorsystemen voor pv  in alle soorten en maten

Zomaar een vraag van een lezer van Installatie Journaal. Bestaat er een sensor in de meterkast die een plus- en min-signaal afgeeft? Want hiermee kan de mate van teruglevering of verbruik worden gemonitord. Zo’n simpele sensor bestaat natuurlijk niet. Een stroomtang of ampèremeter die permanent aan de fase of fasen wordt gekoppeld, komt het dichtst in de buurt.

Slimme meter

Maar eigenlijk is de digitale kWh-meter, de zogenaamde slimme meter, al voorzien van zo’n verklikker. Een ledje knippert naarmate er meer of weinig wordt verbruikt, dan wel teruggeleverd. Een pijltje in de display van de digitale meter geeft meteen de richting van de stroom aan. De nieuwe generatie kWh-meters kunnen bovendien elk kwartier het actuele opgenomen c.q. teruggeleverde vermogen naar de netbeheerder versturen.

Uitlezen met een app

Bijna alle energiebedrijven hebben een app of website om die gegevens in fraaie grafieken aan de eindgebruikers te tonen. Die moet wel toestemming geven om de digitale meter eens per kwartier uit te mogen lezen. Standaard gebeurt dat eens per twee maanden.

Digitale kWh-meter

Met digitale kWh-meters – geplaatst vanaf 2014 – kunnen consumenten samen met de app van hun energieleverancier tamelijk gedetailleerd het verbruik c.q. teruglevering in de gaten houden. Het nadeel is dat de digitale kWh-meter maximaal eens per kwartier de gegevens doorstuurt naar de netbeheerder. Wie realtime het verbruik c.q. teruglevering wil bekijken, of nog oude elektra- en gasmeters in de meterkast heeft hangen, komt terecht bij losse kastjes.

P1-poort

Die kastjes lezen de zogenaamde P1-poort op de kWh-meter uit, die per tien seconden het actuele elektraverbruik en één keer per uur de gasstand naar buiten duwt. Vaak kan zo’n kastje met speciale sensoren ook nog aan de ouderwetse draaischijfmeter en analoge gasmeter knopen.

Logger van Enelogic

In dat laatste geval registreert het oogje gewoon hoe vaak het rode streepje op de draaischijfmeter voorbij het venstertje komt. Het kastje kan met die gegevens het verbruik c.q. teruglevering in kaart brengen. Doordat ze aan de internetrouter zijn gekoppeld, kun je via een website of app die gegevens ook weer aan de eindgebruiker tonen. Een eenvoudige logger levert bijvoorbeeld Enelogic.

Wifi-kit

Daarnaast zijn er natuurlijk nog de omvormers bij de zonnepanelen. De display op de inverter is tamelijk uitgebreid. Naast de actuele opwek en de totale opbrengst zijn ook vaak de dag, week en jaarcijfers uit te lezen. Tot een paar jaar geleden moest je met een speciaal USB-, RS232- of ander serieel kabeltje die gegevens overzetten naar de computer. Totdat omvormers online kwamen via een netwerkaansluiting of wifi.

Omvormer online via wifi

Soms is wifi al ingebouwd, maar bij veel omvormers moet je er een wifi-kit van enkele tientjes bij kopen. Volgens Zonnemarkt in Almere kiezen de meeste eindgebruikers voor wifi-connectie. Vanaf dat moment maakt de omvormer verbinding met internet en via een app zijn nu allerlei fraaie gegevens te bekijken, tot zelfs de opbrengst in euro’s.

Kwartiergegevens netbeheerder

Oké, allemaal leuk en aardig maar je hebt wel twee apps nodig om de gegevens uit de meterkast en omvormer te kunnen bekijken. Kunnen we dat niet in één app schuiven? Dat kan! Maar het is niet zo eenvoudig. Het uitlezen van de P1-poort met losse kastjes op basis van de kwartiergegevens van de netbeheerder geven niet aan waar de elektriciteit precies naar toe gaat. Wat zijn de sluipverbruikers, en grootverbruikers? Of wat doen de zonnepanelen? Wat kunt u als installateur adviseren als een klant echt alles wil monitoren? Een energieverbruiksmanager adviseren. Het is de meest complexe, en daarmee een dure oplossing.

Plugwise

Voorbeeld daarvan is het professionele Plugwise. Voor gedetailleerde monitoring moet elk apparaat op een Plugwise-meetstekkers worden aangesloten. Het basispakket bevat negen meetstekkers die ook de apparatuur op afstand kunnen schakelen. Een uitbreidingspakket bevat nog eens tien meetstekkers/domotica-actoren. Voor monitoring van omvormers, die meestal vast op het net zijn aangesloten, is er de inbouwmeetmodule Stealth M beschikbaar.

Meters loggen

Een compleet systeem levert een indrukwekkende hoeveelheid data op. Allemaal te bekijken in een app of op de computer. Natuurlijk kun je ook alleen de meters in de meterkast loggen en de opbrengst van de zonnepanelen. Dan ben je voor een paar honderd euro klaar. De keuze uit componenten/systemen is dan enorm. Milieu Centraal telde er al 55.

Toon van Eneco

Bijvoorbeeld het al populaire meterpakket Toon van Eneco. Dat is sinds kort in staat om de opbrengst van zonnepanelen te meten. Toon was al in staat om naast de bediening van de centrale verwarming (slimme thermostaat) ook het elektra- en gasverbruik via sensoren in de meterkast en meetstekkers weer te geven in grafieken.

Toon Zon

Om de opbrengst van de zonnepanelen te registreren, maakt Toon er serieus werk van. In de groepenkast komt een heuse kWh-meter op din-rail. Die wordt aangesloten op de eindgroep van de pv-installatie. En dat is echt werk voor de installateur, waarschuwt Eneco. Toon Zon is alleen geschikt voor installaties met kWh-meter met P1-poort en niet voor eindgebruikers met ouderwetse draaischijfmeter. In de app is via Toon Zon de opbrengst live te volgen.

Fibaro & Z-wave

Via stekkers van Fibaro via het domoticaprotocol Z-wave kunnen vanuit Toon niet alleen apparaten worden bediend, maar ze meten ook het verbruik per apparaat. Dat levert allemaal kleurrijke grafiekjes en tabellen op. Het leuke van dit soort energieverbruiksmanager: ze kunnen straks bij wisselende elektriciteitsprijzen apparaten op tijdstippen met lage energieprijs inschakelen. Bijvoorbeeld de wasmachine, vaatwasser, maar dat zou bij Toon, maar ook Spider van Itho-Daalderop, door de koppeling met de thermostaat ook een warmtepomp kunnen zijn.

Slimme algoritmes

Greenchoice biedt sinds kort gedetailleerde verbruiksgegevens onder de naam Boks Live, maar zonder een batterij aan lelijke meetstekkers. Dat gebeurt door slimme algoritmes op de realtime gegevens uit de P1-poort los te laten. Boks Live kan aan de hand van verbruiksprofielen van apparaten min-of-meer bepalen waar elektriciteit wordt verbruik. Het kastje van Boks Live stuurt de P1-gegevens per tien seconden via wifi-internet door naar Greenchoice, die ze weer verwerkt in de Boks-app.

Boks live

Per verbruiksgroep is het energieverbruik in percentages inzichtelijk gemaakt. Boks Live geeft het verbruik niet per apparaat weer, maar per apparaatgroep zoals wassen, koel/vries, elektronica, koken en zelfs de post ‘sluipverbruik’. Het werkt niet als er zonnepanelen op het net zijn aangesloten. Dat is natuurlijk jammer, want dat wilden we juist. Greenchoice werkt wel aan een oplossing.

Milieu Centraal

Milieu Centraal heeft op de website energieverbruiksmanagers.nl in totaal 55 meetsystemen vergeleken.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels