partner nieuws

Vijf wijze innovatielessen

installatiebranche

Na een duikvakantie in 2011 in Griekenland, waar hij meer plastic flesjes dan vissen had geteld, raakte Nederlander Boyan Slat gefrustreerd over de “plastic soep” die onze oceanen bedekt. Sindsdien is het milieu zijn passie en droomt hij over wereldoceanen die plasticvrij zijn, van de Atlantische tot en met de Stille Oceaan.

Vijf wijze innovatielessen



1. Begin bottom-up


Boyan bedacht helemaal bottom-up een ingenieus concept voor de grote schoonmaak van de grote wereldzeeën. Geen geldverslindend project, maar potentieel zelfs winstgevend. Het innovatieve opruimsysteem bestaat uit drijvende armen van tientallen kilometers lang. “Onmogelijk”, “onrealistisch” en “onbetaalbaar”, zo waren de standaardreacties van experts die liever denken in problemen in plaats van oplossingen. Boyan liet zich hierdoor niet uit het veld slaan. “Pushing the boundaries” is zijn levensmotto. Les 1: innovatieve ideeën ontstaan meestal bottom-up.

Innovatie kun je niet top-down vanuit de boardroom afdwingen. Dat is ook de ervaring van prof. dr. ing. Alfons van Marrewijk, bijzonder hoogleraar bedrijfsantropologie aan de VU. Een gecombineerde bottom-up én top-down aanpak is noodzakelijk, zo concludeert de hoogleraar naar aanleiding van onder meer de ervaringen met de Noord-Zuid-lijn. Zelfs bij de overheid begint dit besef door te dringen. De ruimte voor bottom-up innovatie groeit daar langzaam maar gestaag. In ruim 30 “Doetanks” experimenteerden ambtenaren uit meer dan 100 verschillende overheidsinstellingen met oplossingen voor taaie vraagstukken die zij tegenkwamen in hun werk. Uit het experiment bleek overduidelijk de waarde van meer innovatie van onderop.

2. Vier de quick wins

Boyan hing zijn studie Lucht- en Ruimtevaarttechniek aan de TU Delft aan de wilgen en begon een nieuwe carrière als uitvinder. Onlangs mocht de gesjeesde student in RTL Late Night voor de derde keer komen vertellen hoe hij concreet invulling geeft aan zijn droom die steeds meer werkelijkheid wordt. Elke keer als hij nieuws heeft geeft hij acte de présence. De tweede wijze innovatieles: quick wins, hoe klein ze ook zijn, moet je altijd delen en vooral ook vieren. Het vergroot de betrokkenheid, zeker bij projecten die een lange adem vereisen.

Innoveren gaat meestal niet vanzelf. Net als bij golfen moet je eerst heel veel oefenuren maken. Succesvolle start-ups zijn meesters in “pivoting”, het aanpassen van het oorspronkelijke idee. Via crowdfunding heeft Boyan inmiddels 2,2 miljoen dollar opgehaald en in de lente van 2016 gaat zijn superambitieuze “stofzuigerproject” van start. Inmiddels heeft hij veertien vaste medewerkers in dienst en daarnaast zo’n 120 vrijwilligers om zich heen verzameld.

3. Kijk vooruit

Boyan is als twintigjarige inmiddels de trotse CEO van The Ocean Cleanup. Soms tegen wil en dank, zo gaf hij ruiterlijk toe aan tafel bij Umberto Tan. Zijn echte passie is technologie en niet het managen en leidinggeven. Uitstelgedrag is hem vreemd. Vervelende managementklussen lost Boyan het liefst zo snel mogelijk op. Dat hoor je niet vaak. De meeste managers en “gewone” mensen vertonen een hardnekkig uitstelgedag. Boyan kijkt ook niet graag terug, maar veel liever vooruit. Een derde wijze innovatieles.

4. Blijf niet hangen in een droom

Het verhaal van Boyan is aansprekend omdat het een typisch Dromen, Durven en Doen-verhaal is. Dromen, Durven en Doen is het levensmotto van dr. Ben Tiggelaar die de bezoekers van ons KIEN Innovatiecongres onlangs zoveel inspiratie en food for thought mee gaf. Er zijn wel meer mensen die Dromen, maar de waarheid is dat de meeste mensen blijven dromen totdat het te laat is. Via crowdfunding geld ophalen en als jong broekie volwassenen aannemen, je moet het maar Durven en een grootschalig wereldomspannend project uitvoeren, je moet het wel Doen. Ook in onze branche lopen er genoeg dromers rond. Mensen die dromen over nul-op-de-meter woningen en over honderdjarigen die nog steeds zelfstandig thuis wonen en over een landelijk dekkend netwerk voor het gratis opladen van elektrische auto’s. Maar een start-up opzetten, dat valt niet mee. Innovatieles nr. 4: blijf niet hangen in een droom.

Neem de droom als vertrekpunt. Dat is exact de manier waarop een aantal ambitieuze stakeholders van het voormalige Apeldoornse fabrieksterrein Zwitsal te werk gaat. Zij organiseerden bottom-up een Innovatietafel waarin de droom van bewoners en huurders over hoe zij op dat terrein willen wonen en werken centraal staat. Zo discussieerden zij over decentrale energieopwekking, het DC-netwerk en het smartgrid. Wat is mogelijk en welke barrières zijn er? In co-creatie maken ze de realisatie van een duurzame oplossing voor het Zwitsal-terrein mogelijk. Netwerkbedrijven, fabrikanten, studenten van de TU/e en installateurs zullen vanuit deze droom samen oplossingen aandragen. Maar er zijn meer voorbeelden, zoals de Innovatietafel Zero Energy Tunnel en de Innovatietafel Langer thuis met technologie.

5. Denk MKB

Binnen een multinational is innoveren zo mogelijk nog moeilijker. Wie bijvoorbeeld binnen een kolos als Shell of Philips écht probeert in te zetten op innovatie, moet heel wat uithoudingsvermogen meebrengen. Wie vernieuwing wil binnen dit soort organisaties, moet volgens Ben Tiggelaar niet alleen in gevecht met bestaande denkbeelden en gewoontes, maar krijgt ook te maken met allerlei gevestigde belangen. Miljoenen klanten die prima tevreden zijn met het huidige businessmodel. Tienduizenden medewerkers en duizenden leveranciers die er allemaal hun boterham van smeren. En jij moet ze zover krijgen dat ze dit opgeven voor iets nieuws, voor iets onzekers.

Echte innovatie krijg je volgens Ben Tiggelaar niet van de grond binnen een web van verstikkende oude belangen. “Als je echt iets nieuws wilt, wacht dan niet tot de laatste treuzelaar is overtuigd voordat je begint. Vecht je vrij, start, experimenteer, zoek, zet door. Denk klein en ondernemend. Denk MKB.” Denk net als Boyan.

Reageer op dit artikel