artikel

Ongekende mogelijkheden smart lighting

verlichting

Installateurs lijken nog weinig interesse te hebben in smart lighting, dataverzameling en het Internet of Things. Dat is onverstandig, want we staan aan de vooravond van een digitaliseringsrevolutie op het gebied van verlichting waarin juist die trends een grote rol gaan spelen. Hoog tijd dus voor installateurs om te investeren in kennis en zo mee te gaan in de trend van slimme verlichting.

Ongekende mogelijkheden smart lighting
Beeld: Ledvance

Door Joop van Vlerken

“Als je denkt dat je als installateur nu vijf jaar achterover kunt leunen, dan heb je het mis. Je moet nu echt mee met de tijd, anders word je onder de voet gelopen.” Met deze woorden waarschuwt Theo Smulders, directeur van Celsius Benelux, de installateur dat het gebrek aan interesse in slimme verlichting echt onverstandig is.

Vakbeurs Smart Lighting

Theo Smulders is een van de sprekers tijdens de rondetafelbijeenkomst Smart Lighting van Uneto-VNI op de Vakbeurs Smart Lighting + Design op 7 februari in ’s-Hertogenbosch. Zijn woorden worden door Maarten Loerakker van Koreman Verlichting bevestigd. “Veel kleinere installateurs wachten nog af, maar ze krijgen hoe dan ook te maken met smart lighting. Ook zij zullen dus tijd moeten steken in kennisontwikkeling.”

‘Pas over vijf tot tien jaar’

Thomas Thunnissen van Heijmans, nuanceert dat beeld. Hoewel hij mooie voorbeelden in de markt ziet van slimme verlichting, denkt hij dat het pas over vijf tot tien jaar echt staande praktijk is. “Ik merk het ook aan mezelf. Pas toen ik ging verhuizen heb ik de verlichting in mijn huis aangepakt.”

Digitaliseringsrevolutie

Volgens Loerakker is ledverlichting meer dan alleen een langere levensduur en energiebesparing. Hij denkt dat we op de drempel van een digitaliseringsrevolutie staan en vergelijkt slimme verlichting met mobiele telefonie. “In 2007 hadden we een telefoon die we voor 85% gebruikten om mee te bellen. Nu is dat nog maar 15%. Digitalisering bestaat bijna altijd uit twee fases. Eerst had je een typemachine, dat werd vervolgens een computer met tekstverwerker, maar pas toen computers op internet aangesloten werden, was er sprake van een digitale revolutie. Met verlichting zijn we nu op dat punt van een revolutie aangekomen doordat er steeds meer connected smart lighting komt, waarmee de mogelijkheden ongekend zijn.”

Biologische processen

Ronald Moeskops van Ledvance is het roerend met Loerakker eens. “We zitten zeker in een tijdperk dat er veel dingen op het gebied van verlichting veranderen.” Hij beschrijft drie fases in het toepassen van led. “Eerst is er de ‘ledification’ wat eigenlijk niet meer inhoudt dan dat de lichtpeertjes vervangen worden door led-peertjes. Vervolgens hebben we de mogelijkheden van slimme verlichting ontdekt en als laatste vindt de overgang naar ‘human centric lighting’ plaats.”

Lichtspectrum belangrijk

Hoewel consumenten zich vooral nog in de eerste twee fases bevinden, is Ledvance al volop bezig met de laatste stap. Belangrijk daarin is het lichtspectrum, legt Moeskops uit. “Daarbij gaat het niet alleen om licht dat we visueel kunnen waarnemen. Met name het non-visuele aspect van licht heeft veel invloed op biologische processen. Door gebruik te maken van alle spectra van licht kom je tot optimale verlichting.”

Biologisch geoptimaliseerde verlichting

Moeskops legt in zijn presentatie uit dat biologisch geoptimaliseerd licht veel invloed heeft op stemming en welbevinden. “In onderzoek van vastgoedbeheerder CBRE werd biologische geoptimaliseerde verlichting vergeleken met standaardverlichting. Hieruit bleek een verbetering van de arbeidsproductiviteit van 10% en de accuratesse verbeterde zelfs met 12%.”

Healthy Lighting

De tijd dat installateurs eenvoudig een lichtbalk op kunnen hangen, lijkt daarmee voorgoed voorbij, benadrukt Moeskops. “Je kunt al die slimmigheden ook op de verkeerde manier installeren waardoor de voordelen wegvallen. De installateur kan hier een grote rol in spelen door de klant te voorzien van goede adviezen en kundige installatie. Healthy lighting is complex. Elke doelgroep heeft een ander lichtplan nodig. Een basisschool verlicht je op een andere manier dan een verzorgingstehuis of een kantoor.”

Slimme werkplekken

Thomas Thunnissen van Heijmans vertelt over BeSense, een slim sensorsysteem dat ontwikkeld is door bouwbedrijf Heijmans en schoonmaakbedrijf CSU. “Met dit concept kunnen we een pand in één dag slim maken en bijvoorbeeld regelen wanneer het licht aan- en uitgaat en ook de verwarming kan ermee aangestuurd worden.”

Chagrijnig

Thunnissen legt aan de hand van een voorbeeld uit dat de mogelijkheden voor het slim maken van gebouwen bijna grenzeloos zijn. “Je zou zo ver kunnen gaan dat je in de parkeergarage via de bewakingscamera en gezichtsherkenning al registreert dat iemand chagrijnig is. Vervolgens pas je het licht zo aan, zodat die persoon al vrolijker wordt. En in de lift zet je zijn favoriete nummer op dat je via zijn smartphone hebt achterhaald. Het humeur van die persoon verbetert en het is hierdoor veel makkelijker om hem iets te verkopen. Maar de vraag daarbij is: Hoe ver wil je gaan?”

Wifi, optisch, beacons…

Volgens Thunnissen ligt het antwoord bij de gebouwgebruiker. “Die moet bepalen wat een slim gebouw is en wat er nodig is. Maar dan moet je wel weten waar iedereen zich bevindt. En je moet ook weten hoeveel mensen er in een gebouw zijn. In het jargon hebben we het dan over bezetting en benutting.” Thunnisen legt uit dat er een aantal technieken zijn om de locatiegegevens van de personen in een gebouw te achterhalen: wifi, beacons, optisch en sensoren. “Er is genoeg keuze. En ze hebben allemaal voor- en nadelen. Belangrijk is het om de juiste combinatie te maken en vooraf te bepalen wat en hoe je wilt meten.”

Sensoren

Door het toepassen van sensortechniek komt nieuwe kennis over een gebouw beschikbaar, vertelt Thunnissen. “We werkten bijvoorbeeld laatst in een gebouw waar een capaciteitsprobleem zou zijn. Toen ontdekten we dat de werkplekken wel bezet waren, maar slechts 10% van de dag echt gebruikt werden. Wat gebeurde er? Mensen kwamen binnen, klapten hun laptop open en legden hun spullen neer op een werkplek en gingen vervolgens bijna de hele dag weg om te vergaderen. Als je dat soort dingen weet, kun je daar als gebouwbeheerder op inspelen.”

BeSense

Heijmans ontwikkelde BeSense met schoonmaakbedrijf CSU. Dat bedrijf maakt nu al volop gebruik van de data die met de sensoren verzameld wordt. “We kwamen erachter dat als er in een toiletruimte twee wc’s zijn, vrouwen veel vaker voor de rechterdeur kiezen. Dat kun je aan de schoonmaker doorgeven, zodat die wc een keer extra schoon gemaakt wordt.” In de toekomst komen overal sensoren in, denkt Thunnissen. “Het is daarom slim om nu al voor de juiste standaarden te kiezen zodat de sensoren gebruikt kunnen blijven worden. Voor installateurs ligt hier een belangrijke rol. Zij kunnen concepten aanbieden waarmee de klant flexibel blijft, mocht er in de toekomst iets wijzigen.”

Reageer op dit artikel